Türkiye’de bağımlılıkla mücadele; tıbbi tedavi, psikososyal destek ve sosyal rehabilitasyonun iç içe geçtiği, çok katmanlı ve disiplinler arası bir model üzerine kuruludur. Kurumlar, bağımlılığın türüne ve bireyin ihtiyacına göre farklı aşamalarda devreye girer.

İşte kurumların temel mücadele biçimleri ve sundukları hizmetlerin genel çerçevesi:

1. Önleme ve Bilinçlendirme (Birincil Müdahale)

Bağımlılık henüz oluşmadan önce risk gruplarını eğitme ve farkındalık yaratma aşamasıdır.

• Eğitim Çalışmaları: Okullarda, yerel yönetimlerde ve STK'lar bünyesinde yapılan seminerlerle bağımlılık yapıcı maddelerin zararları anlatılır.

• Yaşam Becerileri: Gençlere "hayır diyebilme" becerisi kazandırmak ve alternatif hobi alanları (spor, sanat) oluşturmak hedeflenir.

2. Tıbbi Tedavi ve Arındırma (Detoksifikasyon)

Bağımlılığın fiziksel etkilerinin uzman doktor gözetiminde kontrol altına alındığı aşamadır.

• AMATEM Modeli: Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezleri bünyesinde, bireyin vücudunun maddeden temizlenmesi ve yoksunluk belirtilerinin yönetilmesi sağlanır. Bu aşama genellikle yatarak tedavi esasına dayanır.

3. Psikososyal Danışmanlık ve Ayaktan Takip

Arındırma sonrası bireyin sosyal hayata uyumunu sağlamak ve tekrar kullanım riskini (relaps) azaltmak için yapılan çalışmalardır.

• YEDAM Modeli: Bağımlı bireylere ve ailelerine ücretsiz psikolojik destek ve sosyal hizmet desteği sunulur. Randevu sistemiyle çalışılır ve gizlilik esastır.

• Danışmanlık: Bireyin madde kullanma isteğiyle başa çıkma stratejileri geliştirmesine odaklanılır.

4. Sosyal Rehabilitasyon ve Sosyalleşme

Tedavi sürecini tamamlayan bireylerin topluma kazandırılması, meslek edinmesi ve sosyal izolasyondan kurtarılması sürecidir.

• Rehabilitasyon Merkezleri: Uzun süreli yatarak destek sağlayan bu merkezlerde; atölye çalışmaları, grup terapileri ve manevi destek programlarıyla bireyin hayat tarzını değiştirmesi hedeflenir.

• Ayık Yaşam Toplulukları: STK’lar aracılığıyla kurulan bu yapılar, bireyin madde kullanmayan bir sosyal çevre edinmesini sağlar.

Proje Kapsamında Ziyaret Edilen Kurumlar

Erasmus+ KA210 projesi ve İtalya'dan gelen heyetle birlikte, Türkiye’deki bu mücadele ağını yerinde incelemek amacıyla aşağıdaki kurumlara çalışma ziyaretleri gerçekleştirilmiştir:

• Yeşilay Genel Merkezi: Stratejik planlama ve kurumsal mücadele modelleri incelendi.

• Bahçelievler Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM): Ayaktan takip ve aile danışmanlığı süreçleri gözlemlendi.

• Bursa Yeşilay Rehabilitasyon Merkezi: Uzun dönemli rehabilitasyon ve mesleki eğitim modelleri üzerine bilgi alındı.

• AMATEM (Erişkin Arındırma Merkezi): Klinik tedavi ve tıbbi müdahale aşamaları yerinde görüldü.

• İHH İnsani Yardım Vakfı: Bağımlılıkla mücadelenin insani yardım ve sosyal destek boyutu değerlendirildi.

• Kızılay Bursa Şubesi: Yerel düzeyde toplumsal destek mekanizmaları incelendi.

• Pusula Ayık Yaşam Derneği: Sivil toplum tabanlı akran desteği ve sosyal uyum çalışmaları üzerine görüş alışverişinde bulunuldu.

Bağımlılıkla mücadelenin her aşamasını kapsayan bu ziyaretler, uluslararası deneyim paylaşımı açısından projenin en verimli çıktılarını oluşturmuştur.